Một lễ hội có thể được nhớ bằng một sân khấu đẹp, một chương trình nghệ thuật ấn tượng hay một điểm đến hấp dẫn. Nhưng sức sống lâu dài của lễ hội lại thường bắt đầu từ điều gần gũi hơn: người dân cùng tham gia, cùng tạo nên không khí và cùng kể câu chuyện về quê hương mình.
Với Lễ hội văn hóa - du lịch “Địa đạo Kỳ Anh - Bãi Sậy Sông Đầm” năm 2026, tinh thần ấy được thể hiện qua một chuỗi hoạt động trải rộng từ đình làng, địa đạo đến không gian Sông Đầm. Ở đó, người dân không chỉ là người đến xem mà còn trực tiếp góp phần tạo nên những trải nghiệm văn hóa, nghệ thuật và đời sống cộng đồng đặc trưng của Bàn Thạch.
Ngay trong những ngày đầu Lễ hội, nhiều hoạt động gắn với cộng đồng được tổ chức như giải Cờ làng, hội thi dân vũ, giao lưu các câu lạc bộ Bài chòi, chương trình biểu diễn âm nhạc của các câu lạc bộ thanh thiếu niên. Những hoạt động này tạo nên một không gian mà ở đó văn hóa không chỉ được trưng bày mà được thể hiện bằng chính sự tham gia của người dân.
Một điểm đáng chú ý khác là không gian trải nghiệm nghề dệt chiếu cói Thạch Tân. Thay vì chỉ giới thiệu sản phẩm hoàn thiện, Lễ hội dành không gian để du khách trực tiếp tìm hiểu nghề thủ công truyền thống. Qua trải nghiệm ấy, một nghề gắn với đời sống địa phương có cơ hội được kể lại bằng chính kỹ năng, câu chuyện và bàn tay của những người đang gìn giữ nghề.
Câu chuyện tương tự cũng được mở ra từ không gian trưng bày sản phẩm nông nghiệp, sản phẩm OCOP và sản phẩm khởi nghiệp sáng tạo. Những sản phẩm được tạo ra từ lao động và đời sống địa phương trở thành một phần của Lễ hội, giúp du khách không chỉ nhìn thấy cảnh quan mà còn nhận diện thêm những giá trị kinh tế, văn hóa đang hiện hữu trong cộng đồng.
Trong không gian Sông Đầm, văn hóa cộng đồng tiếp tục được thể hiện qua ẩm thực địa phương, bài chòi và chương trình thả hoa đăng “Sáng tỏa dòng Sông Đầm”. Đặc biệt, hội thi dân vũ cộng đồng và các chương trình giao lưu nghệ thuật tạo nên sự tham gia đa dạng của người dân ở nhiều nhóm tuổi, từ những người gìn giữ nghề truyền thống đến thế hệ trẻ.
Nhìn từ đó, Lễ hội không đơn thuần là một chuỗi sự kiện được tổ chức trong vài ngày. Lễ hội trở thành dịp để cộng đồng giới thiệu chính mình: giới thiệu những gì mình có, những gì mình biết làm, những gì mình đang gìn giữ và cả những giá trị muốn trao truyền cho thế hệ sau.
Đây cũng là điểm quan trọng trong định hướng phát triển du lịch cộng đồng. Khi người dân tham gia vào quá trình tạo ra trải nghiệm, du khách không chỉ đến để ngắm cảnh mà còn có cơ hội tiếp xúc với đời sống thật của địa phương. Nghề truyền thống, món ăn, sản phẩm nông nghiệp, tiếng hát bài chòi hay những hoạt động sinh hoạt cộng đồng vì thế có thể trở thành những “câu chuyện” làm nên bản sắc riêng của điểm đến.
Với hơn 12 hoạt động văn hóa, du lịch, thể thao và trải nghiệm, Lễ hội văn hóa - du lịch “Địa đạo Kỳ Anh - Bãi Sậy Sông Đầm” năm 2026 được xây dựng nhằm quảng bá các giá trị lịch sử, văn hóa và sinh thái của địa phương, đồng thời góp phần thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn di sản và bảo vệ môi trường.
Để một lễ hội trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng, điều cần thiết không chỉ là có một địa điểm đẹp hay một chương trình hấp dẫn. Quan trọng hơn là phải có câu chuyện, có bản sắc và có cộng đồng cùng tham gia kể câu chuyện ấy. Với Bàn Thạch, câu chuyện ấy đang được tạo nên từ chính những con người bình dị – những người giữ nghề, giữ văn hóa, tham gia hoạt động cộng đồng và góp phần làm nên diện mạo quê hương hôm nay.
Và có lẽ, đó cũng là cách để một lễ hội không chỉ diễn ra trong vài ngày, mà để lại những giá trị có thể tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa và phát triển lâu dài.